Themaleerbijeenkomst 2
Op woensdag 8 april vond de tweede bijeenkomst van de strategische leerlijn voor bestuurders en managers in ons netwerk plaats. Gastspreker Noëlle Aarts, Emeritus-hoogleraar sociaalecologische interacties (Radboud Universiteit), gaf een inspirerende lezing over taal, framing en de kunst van het goede gesprek.
We leven in een complexe wereld
Noëlle begon met de constatering dat we leven in een complexe wereld. Voor de opgaven waar we binnen de Sluitende Aanpak aan werken, bestaan geen simpele oplossingen. We hebben te maken met verschillende belangen, veel onzekerheden, regels vanuit verschillende bestuurlijke lagen en vaste samenwerkingen en routines. Ook spelen protocollen en onderlinge afhankelijkheden een grote rol. Dit maakt samenwerken en veranderen lastig. Juist daarom is het belangrijk om met zorg en aandacht met elkaar in gesprek te gaan.
Onbewuste invloed van taal op ons handelen
Noëlle liet zien dat woorden en beelden veel invloed hebben op hoe we kijken, denken en handelen, vaak zonder dat we dit zelf doorhebben. Mensen hebben niet veel nodig, om hun eigen waarheid te maken. De manier waarop we dingen benoemen, bepaalt daarna hoe een gesprek verloopt en welke oplossingen we zien. Dat vraagt om bewust taalgebruik en om aandachtig aansluiten bij wat een ‘goed gesprek’ nodig heeft.
Praktijkvoorbeelden uit leercoalitie Small Wins
Alletta Spreeuw, leermakelaar van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen in de leercoalitie Small Wins, verbond deze inzichten aan onze eigen lerende praktijken. Met voorbeelden liet zij zien dat bij het leren over samenwerking, de aandacht snel verschuift van de inwoner naar de logica van organisaties. Waardoor samen leren moeilijk wordt. Dat vraagt zorg en aandacht. Zij ging in op de invloed van productienormen, vaste routines en systeemtaal op de ruimte die professionals ervaren om echt betekenisvol te handelen.
In gesprek
Na deze bijdragen gingen de deelnemers in subgroepen verder in gesprek. Zij wisselden uit hoe systeemtaal het denken over oplossingen beïnvloedt. En wat dit doet met het contact in een gesprek. Er werd stilgestaan bij vragen als: herkennen we deze situaties uit onze eigen praktijk? Welke woorden en metaforen zijn dominant? En welke tegenbeelden zijn mogelijk, zonder gebruik te maken van belastende of beperkende termen, die nieuw perspectief geven.
Belangrijke inzichten
De bijeenkomst liet opnieuw zien hoe belangrijk taal is voor leren, samenwerken en veranderen. Zeker nu vitale gemeenschappen en sociale contacten steeds belangrijker zijn, is bewust taalgebruik helpend om ruimte te maken voor andere perspectieven. Ook al voelt het regelmatig alsof we snel door moeten, is het nu misschien wel wijs om met elkaar vaker bewust te vertragen. En om ruimte voor elkaars waarheid te maken.